حق عمری، رقبی و سکنی چیست؟ تفاوت ها، شرایط و آثار حقوقی

حق عمری، رقبی و سکنی

مستند به ماده ۴۰ قانون مدنی حق انتفاع حقی است که به موجب آن شخص می تواند از مالی که عین آن ملک دیگری است یا مالک خاصی ندارد استفاده کند.

حق امتیازی است که شخص در برابر سایر افراد جامعه دارا می باشد. حقوق افراد به دو دسته تقسیم می شود

1. حق عینی حقی است که شخص به صورت مستقیم نسبت به چیزی پیدا می کند و می تواند از ان استفاده کند
2. حق دینی که شخص نسبت به شخصی دیگر پیدا می کند و به موجب آن می تواند انجام کاری از از او بخواهد . کامل ترین نوع حق عینی مالکیت است که به موجب آن مالک حق هرگونه نفع و تصرف را در ملک خود پیدا می کند.

حق انتفاع که یکی از شاخه های مالکیت می باشد که به واسطه ی یک قرارداد مالک حق استفاده و بهره برداری از مال خود را به شخص دیگری واگذار می کند. حق انتفاع از حقوق عینی می باشد بدان معنا که موضوع آن باید مادی و قابل مشاهده باشد. در حق انتفاع همیشه نسبت به مال مطروحه دو طرف حضور دارند : طرف اول شخصی که حق استفاده و نفع بردن از مال به او واگذار شده (منتفع) و طرف دوم شخص مالک مال موضوعه مثلا در اجاره شخص مستاجر منتفع می باشد و تنها حق  استفاده از مال را دارد و مالک مال مطروحه نمی باشد. این حق مختص به اموال غیرمنقول نیست و دربرگیرنده اموال منقول می باشد.

حال به توجه به توضیحات کلی حق انتفاع به یکی از اقسام حق انتفاع (حق عمری و حق رقبی و حق سکنی ) می پردازیم .

۱- حق عمری :

حق عمری یعنی فرد به واسطه یک قرارداد مالکیت خود را نسبت به مال موضوع قرارداد به فرد دیگری منتقل میکند اما حق استفاده از آن مال را تا زمان فوت خویش یا عمر شخص ثالث یا عمر منتفع برای خود محفوظ می دارد و با فوت شخص یا شخص ثالث یا منتفع آن حق نسبت به مال برطرف می شود . حق عمری را می توان در یک عقد صلح با عنوان صلح عمری منعقد نمود .

۲- حق رقبی :

حق رقبی حقی است که مالک حق نفع بردن از مال و بهره برداری از مال خود را در مدت معینی به دیگری واگذار می کند . تفاوت حق رقبی با حق عمری این است که در حق رقبی مدت زمان نفع و استفاده از مال توسط مالک تعیین می شود و ارتباطی با عمر هر یک از طرفین یا شخص ثالث ندارد .

۳- حق سکنی :

حق سکنی که قانون نام خاصی از منظر حق سکونت برای آن انتخاب نموده است در مواردی مطرح می شود که حق انتفاع ناظر به سکونت در یک محل باشد که این حق می تواند در مدت زمان معین شده توسط مالک یا به مدت عمر مالک و یا به مدت عمر منتفع یا شخص ثالث باشد .

آیا می بایست در قرارداد حق انتفاع مدت معینی ذکر شود؟ خیر 

حبس مطلق : در قرارداد حق انتفاع هیچ ضرورتی وجود ندارد که مدت ایجاد حق تعین شود. مالک میتواند به صورت مطلق و بدون ذکر مدت منفعت مال خود را به فرد دیگر واگذار کند . در این صورت مالک می تواند در هر زمان رجوع کند و در صورت فوت مالک این حق نیز از بین خواهد رفت. 

 

 

حق عمری، حق رقبی و حق سکنی از حقوق مهم انتفاع در قانون مدنی هستند که به شخص اجازه می‌دهند بدون مالک بودن، در شرایط مشخص از مال دیگری استفاده کند. تفاوت اصلی این حقوق در مدت و نحوه استفاده از مال است؛ حق عمری برای مدت عمر مالک، منتفع یا شخص ثالث ایجاد می‌شود، حق رقبی برای مدت معین و حق سکنی نیز ناظر بر حق سکونت در ملک است.
با توجه به آثار حقوقی این حقوق، توصیه می‌شود هنگام ایجاد یا انتقال آن‌ها، مفاد قرارداد با دقت تنظیم شده و حدود اختیارات مالک و منتفع به‌طور شفاف مشخص شود تا از اختلافات و دعاوی احتمالی در آینده جلوگیری شود

 

 

مجموعه وکلای شمیران با بیش از ۴۰ سال فعالیت جدی و مستمر، از سال ۱۳۹۲ در خصوص موضوعات و خدمات حقوقی و قضایی در بستر اینترنت آغاز نمود.
مشاوره های حضوری و غیرحضوری بسیاری در این سالها توسط مشاوران متخصص وکلای شمیران صورت گرفته است. به غیر از ارائه مشاوره های متعدد، بخشی از اقدامات وکلای شمیران، وکالت دعاوی دادگستری در موضوعات عمومی و تخصصی می باشد که تقریباً شامل تمامی موضوعات حقوقی در حوزه های مختلف و اغلب، در دادسراها و دادگاههای استان تهران می باشد.

گروه وکلای شمیران دارای تیم متخصص و مجرب‌ای از وکلای دادگستری بوده و به فراخور موضوع و پرونده همکاری مستشاری معدودی از قضات بازنشسته و برخی اساتید حقوق را در کنار خود دارد.
لازم به ذکر می باشد که وکالت حیطه و آوردگاه اقدام، تخصص و تجربه است به همین جهت مجموعه وکلای شمیران به مسائل آکادمیک و نظری، صرف به جز برحسب ضرورت، پرداخت نمی شود.

لطفاً برای ارتباط با گروه وکلای شمیران با شماره های  ۰۹۱۲۱۰۶۰۱۲۸ و ۰۹۱۲۹۵۶۵۳۲۳ تماس حاصل فرمایید تا در کوتاه ترین زمان ممکن همکاران ما پاسخگوی شما باشند.